دانشگاه شیراز (Iranian Journal of Economic Studies (IJES 2322-1402 6 2 2017 12 01 بررسی تطبیقی ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها در جداول داده-ستانده و ماتریس‌ حسابداری اجتماعی بررسی تطبیقی ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها در جداول داده-ستانده و ماتریس‌ حسابداری اجتماعی 143 158 4716 10.22099/ijes.2018.27001.1373 EN علی فریدزاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. علی اصغر بانویی دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2017 10 11 مقایسه ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها در الگوی داده-ستانده با رویکرد ماتریس حسابداری اجتماعی نشان می‌دهد که مطابق مبانی نظری بر اساس رویکرد الگوی داده-ستانده لئونتیف، ضرایب فنی داده-ستانده (پیش‌نیاز محاسبه ضرایب فزاینده تقاضا به تولید)، از تقسیم مبادلات واسطه‌ای بین بخشی به ستانده یا عرضه داخلی هر بخش حاصل می‌شود در حالی که در رویکرد ماتریس حسابداری اجتماعی بمنظور بدست آوردن ماتریس ضرایب فنی، ماتریس مبادلات واسطه‌ای بین بخشی بر عرضه کل (مجموع عرضه داخلی و واردات) تقسیم می‌گردد. این موضوع، منجر به اختلاف میان ضرایب فنی داده-ستانده و در پی آن ضرایب فزاینده تولیدی در جدول داده-ستانده و ماتریس حسابداری اجتماعی خواهد شد بطوری که نمی‌توان ضرایب فزاینده تولیدی حاصل از جداول داده-ستانده را با ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها حاصل از ماتریس حسابداری اجتماعی مقایسه نمود. سوال اساسی آن است که چگونه می‌توان نتایج حاصل از ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها در دو الگوی یادشده را مطابقت داد و قابلیت مقایسه آنها را با یکدیگر فراهم نمود؟ در این مطالعه از رویکرد روش‌شناسی الگوهای داده-ستانده و ماتریس حسابداری اجتماعی متعارف استفاده می‌شود. همچنین به منظور پیگیری اهداف پژوهش، از جدول داده-ستانده و ماتریس حسابداری اجتماعی سال 1390 مرکز پژوهش‌های مجلس استفاده می‌شود. مقایسه ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها در الگوی داده-ستانده با رویکرد ماتریس حسابداری اجتماعی نشان می‌دهد که مطابق مبانی نظری بر اساس رویکرد الگوی داده-ستانده لئونتیف، ضرایب فنی داده-ستانده (پیش‌نیاز محاسبه ضرایب فزاینده تقاضا به تولید)، از تقسیم مبادلات واسطه‌ای بین بخشی به ستانده یا عرضه داخلی هر بخش حاصل می‌شود در حالی که در رویکرد ماتریس حسابداری اجتماعی بمنظور بدست آوردن ماتریس ضرایب فنی، ماتریس مبادلات واسطه‌ای بین بخشی بر عرضه کل (مجموع عرضه داخلی و واردات) تقسیم می‌گردد. این موضوع، منجر به اختلاف میان ضرایب فنی داده-ستانده و در پی آن ضرایب فزاینده تولیدی در جدول داده-ستانده و ماتریس حسابداری اجتماعی خواهد شد بطوری که نمی‌توان ضرایب فزاینده تولیدی حاصل از جداول داده-ستانده را با ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها حاصل از ماتریس حسابداری اجتماعی مقایسه نمود. سوال اساسی آن است که چگونه می‌توان نتایج حاصل از ضرایب فزاینده تولید بخش‌ها در دو الگوی یادشده را مطابقت داد و قابلیت مقایسه آنها را با یکدیگر فراهم نمود؟ در این مطالعه از رویکرد روش‌شناسی الگوهای داده-ستانده و ماتریس حسابداری اجتماعی متعارف استفاده می‌شود. همچنین به منظور پیگیری اهداف پژوهش، از جدول داده-ستانده و ماتریس حسابداری اجتماعی سال 1390 مرکز پژوهش‌های مجلس استفاده می‌شود.

دانشگاه شیراز (Iranian Journal of Economic Studies (IJES 2322-1402 6 2 2017 12 01 شناسایی کانال های موثر سازوکارهای انتقال پولی در ایران با استفاده از یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی شناسایی کانال های موثر سازوکارهای انتقال پولی در ایران با استفاده از یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی 159 183 4807 10.22099/ijes.2018.28774.1439 EN حسین مرزبان بخش اقتصاد، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. پرویز رستم زاده بخش اقتصاد،دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. جعفر قادری بخش اقتصاد دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. عبدالحمید خسروی بخش اقتصاد دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. Journal Article 2018 03 11 هدف از مطالعه حاضر بررسی کانال های موثر مکانیزم انتقال پولی در ایران است. بدین منظور، یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی مبتنی بر ساختار کینزی جدید مورد استفاده قرار گرفته است. در این مدل، انواع مختلف چسبندگی های اسمی در معادلات لحاظ شده است به نحوی که معادلات نیز حول نقطه وضعیت پایدار استخراج و خطی شده اند. علاوه بر این، در طراحی مدل تعادل عمومی، دو قاعده پولی مختلف از نوع تیلور و مک‌کالم مورد استفاده قرار گرفته است. به عبارت دیگر، کانال‌های مختلف مکانیزم انتقال پولی تحت این دو قاعده مورد بررسی قرار گرفته اند. به منظور برآورد این دو قاعده مختلف، از داده های فصلی دوره 1394 – 1369 استفاده شده است. روش مورد استفاده در این مطالعه روش بیزین می باشد. با توجه به نتایج برآورد حاصل از تجزیه واریانس، در قاعده مبتنی بر تیلور کانال های q توبین، نرخ بهره، ثروت و انتظارات کانال های موثر در مکانیزم انتقال پولی هستند و در قاعده مبتنی بر مک کالم، کانال های سیاست پولی،ثروت و انتظارات در مکانیزم انتقال پولی موثر هستند. همچنین، بر اساس شبیه سازی قاعده تیلور، افزایش نرخ بهره باعث کاهش تولید، مصرف، سرمایه گذاری و نرخ کاربری سرمایه می شود و در مدل مک کالم، یک شوک مثبت سیاست پولی باعث افزایش در متغیرهای اشاره شده می گردد که در نتیجه چسبندگی قیمت ها می باشد. هدف از مطالعه حاضر بررسی کانال های موثر مکانیزم انتقال پولی در ایران است. بدین منظور، یک الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی مبتنی بر ساختار کینزی جدید مورد استفاده قرار گرفته است. در این مدل، انواع مختلف چسبندگی های اسمی در معادلات لحاظ شده است به نحوی که معادلات نیز حول نقطه وضعیت پایدار استخراج و خطی شده اند. علاوه بر این، در طراحی مدل تعادل عمومی، دو قاعده پولی مختلف از نوع تیلور و مک‌کالم مورد استفاده قرار گرفته است. به عبارت دیگر، کانال‌های مختلف مکانیزم انتقال پولی تحت این دو قاعده مورد بررسی قرار گرفته اند. به منظور برآورد این دو قاعده مختلف، از داده های فصلی دوره 1394 – 1369 استفاده شده است. روش مورد استفاده در این مطالعه روش بیزین می باشد. با توجه به نتایج برآورد حاصل از تجزیه واریانس، در قاعده مبتنی بر تیلور کانال های q توبین، نرخ بهره، ثروت و انتظارات کانال های موثر در مکانیزم انتقال پولی هستند و در قاعده مبتنی بر مک کالم، کانال های سیاست پولی،ثروت و انتظارات در مکانیزم انتقال پولی موثر هستند. همچنین، بر اساس شبیه سازی قاعده تیلور، افزایش نرخ بهره باعث کاهش تولید، مصرف، سرمایه گذاری و نرخ کاربری سرمایه می شود و در مدل مک کالم، یک شوک مثبت سیاست پولی باعث افزایش در متغیرهای اشاره شده می گردد که در نتیجه چسبندگی قیمت ها می باشد.

دانشگاه شیراز (Iranian Journal of Economic Studies (IJES 2322-1402 6 2 2017 12 01 راهبرد ایران در بهره برداری از منابع مشترک نفت و گاز: رویکرد نظریه بازی راهبرد ایران در بهره برداری از منابع مشترک نفت و گاز: رویکرد نظریه بازی 185 202 4808 10.22099/ijes.2018.28145.1423 EN صلاح سلیمیان گروه اقتصاد، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. کیومرث شهبازی گروه اقتصاد، دانشگاه ارومیه، ارومیه ، ایران. Journal Article 2018 01 19 مدیریت بهره برداری از ذخایر نفت و گاز خلیج فارس به دلیل اهمیت بسیار بالای این منطقه که حدود 60 درصد ذخایر اثبات شده نفت و 40 درصد ذخایر اثبات شده گاز جهان را داراست و استراتژی های نفت و گاز جهان را رقم خواهد زد، بسیار حیاتی است. این مقاله با بهره گیری از نظریه بازی به دنبال دست یابی به بهترین استراتژی است که ایران می تواند در مواجهه با سایر شرکای میادین مشترک، داشته باشد و همچنین در دو حالت همکاری و عدم همکاری در استخراج، بهترین استراتژی برای ایران و سایر کشورها چه خواهد بود. نتایج نشان داد که در صورت همکاری بین کشورها با سطح تلاش کمتری می توان همان اندازه از منابع را استخراج کرد که در صورت عدم همکاری بین کشورها اتفاق می افتاد. همچنین هر چه تعداد کشورها برای یک منبع مشترک، بیشتر باشد، سطح تلاش هر کشور کمتر خواهد بود اما سطح تلاش مجموع کشورها بیشتر خواهد شد، یعنی میزان تلاش بیشتری هدر می رود. نهایتاً پیشنهاد می گردد که کشورهای شریک در یک منبع با عقد موافقت نامه، با همکاری متقابل به استخراج منابع مشترک بپردازند، تا با میزان کمتری از تلاش بتوانند همان مقادیر از منابع مشترک را استخراج کنند. مدیریت بهره برداری از ذخایر نفت و گاز خلیج فارس به دلیل اهمیت بسیار بالای این منطقه که حدود 60 درصد ذخایر اثبات شده نفت و 40 درصد ذخایر اثبات شده گاز جهان را داراست و استراتژی های نفت و گاز جهان را رقم خواهد زد، بسیار حیاتی است. این مقاله با بهره گیری از نظریه بازی به دنبال دست یابی به بهترین استراتژی است که ایران می تواند در مواجهه با سایر شرکای میادین مشترک، داشته باشد و همچنین در دو حالت همکاری و عدم همکاری در استخراج، بهترین استراتژی برای ایران و سایر کشورها چه خواهد بود. نتایج نشان داد که در صورت همکاری بین کشورها با سطح تلاش کمتری می توان همان اندازه از منابع را استخراج کرد که در صورت عدم همکاری بین کشورها اتفاق می افتاد. همچنین هر چه تعداد کشورها برای یک منبع مشترک، بیشتر باشد، سطح تلاش هر کشور کمتر خواهد بود اما سطح تلاش مجموع کشورها بیشتر خواهد شد، یعنی میزان تلاش بیشتری هدر می رود. نهایتاً پیشنهاد می گردد که کشورهای شریک در یک منبع با عقد موافقت نامه، با همکاری متقابل به استخراج منابع مشترک بپردازند، تا با میزان کمتری از تلاش بتوانند همان مقادیر از منابع مشترک را استخراج کنند.

دانشگاه شیراز (Iranian Journal of Economic Studies (IJES 2322-1402 6 2 2017 12 01 تاثیر نابرابری فرصت ها بر رشد اقتصادی و درآمد سرانه تاثیر نابرابری فرصت ها بر رشد اقتصادی و درآمد سرانه 203 225 4781 10.22099/ijes.2018.24959.1322 EN حسین محمدی دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. عبدالحمید معارفی محمدی گروه اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. حنانه آقاصفری دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Journal Article 2017 04 05 نابرابری فرصت و ارتباط آن با رشد اقتصادی موضوعی است که در مطالعات دیگر کمتر به آن اشاره شده است. در این مطالعه تلاش شده است تا اثرات نابرابری فرصت روی رشد اقتصادی در 15 کشور در حال توسعه و 15 کشور توسعه یافته طی دوره 1995-2015 مورد بررسی قرار گیرد. استفاده از روش برآورد میانگین گروهی در چارچوب داده های تابلویی، و ساخت شاخصی جدید برای نابرابری فرصت و بررسی اثر آن بر رشد اقتصادی از جمله موارد تمایز این مطالعه با سایر مطالعات می باشد. علاوه بر این اثرات نابرابری فرصت و زیرشاخص های آن روی درآمد سرانه با نتایج مدل زمانی که رشد اقتصادی متغیر وابسته بوده است، مقایسه شده است. نتایج نشان داد که اثرات شاخص نابرابری فرصت و زیر شاخص های آن روی رشد اقتصادی و سطح درآمد سرانه در بین کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته، با یکدیگر تفاوت قابل ملاحظه ای داشته است. نابرابری فرصت و ارتباط آن با رشد اقتصادی موضوعی است که در مطالعات دیگر کمتر به آن اشاره شده است. در این مطالعه تلاش شده است تا اثرات نابرابری فرصت روی رشد اقتصادی در 15 کشور در حال توسعه و 15 کشور توسعه یافته طی دوره 1995-2015 مورد بررسی قرار گیرد. استفاده از روش برآورد میانگین گروهی در چارچوب داده های تابلویی، و ساخت شاخصی جدید برای نابرابری فرصت و بررسی اثر آن بر رشد اقتصادی از جمله موارد تمایز این مطالعه با سایر مطالعات می باشد. علاوه بر این اثرات نابرابری فرصت و زیرشاخص های آن روی درآمد سرانه با نتایج مدل زمانی که رشد اقتصادی متغیر وابسته بوده است، مقایسه شده است. نتایج نشان داد که اثرات شاخص نابرابری فرصت و زیر شاخص های آن روی رشد اقتصادی و سطح درآمد سرانه در بین کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته، با یکدیگر تفاوت قابل ملاحظه ای داشته است.

دانشگاه شیراز (Iranian Journal of Economic Studies (IJES 2322-1402 6 2 2017 12 01 برجستگی عناصر قائم بالذات علم اقتصاد در روند تکامل اندیشه اقتصادی برجستگی عناصر قائم بالذات علم اقتصاد در روند تکامل اندیشه اقتصادی 227 249 4736 10.22099/ijes.2018.27401.1386 EN یدالله دادگر دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2017 11 20 این مقاله این موضوع را تحلیل می‌کند که: بازگشت به اندیشه اقتصادی به‌طوری چشمگیر در راستای تبیین عناصر قائم بالذات خود علم اقتصاد است. پیش‌فرض کلیدی این کار آن است که عناصر قائم بالذات علم اقتصاد بسته زیر را شامل می‌شود: 1- استواری بر یک سلسله اصول معرفت‌شناختی مانند عقلانیت، کارآمدی و تعادل 2- دارای نظریه‌های پویا 3- برخورداری آشکار از چارچوب بین‌رشته‌ای و پیوند نظام‌مند با دیگر رشته‌های علوم اجتماعی 4- دارای ظرفیت تولید پارادایم‌های میانه و معتدل 5- بهره‌مندی از قابلیت نهادی، اجتماعی و اخلاقی 6- ماهیت چند پارادایمی و قابلیت اصلاح روش شناختی و سرانجام 7- داشتن ظرفیت تحلیلی قوی به دلیل ویژگی‌های یادشده. همچنین بر این نتیجه تأکید می‌شود که اقتصاد به دلیل خصوصیت چند پارادایمی شامل رویکردهای ارتدکسی و هم غیر ارتدکسی است. یک یافته این مقاله نشان دادن کارآمدی پارادایم‌های غیر ارتدکسی از مجموعه پارادایم‌های اقتصاد متعارف است. این مقاله این موضوع را تحلیل می‌کند که: بازگشت به اندیشه اقتصادی به‌طوری چشمگیر در راستای تبیین عناصر قائم بالذات خود علم اقتصاد است. پیش‌فرض کلیدی این کار آن است که عناصر قائم بالذات علم اقتصاد بسته زیر را شامل می‌شود: 1- استواری بر یک سلسله اصول معرفت‌شناختی مانند عقلانیت، کارآمدی و تعادل 2- دارای نظریه‌های پویا 3- برخورداری آشکار از چارچوب بین‌رشته‌ای و پیوند نظام‌مند با دیگر رشته‌های علوم اجتماعی 4- دارای ظرفیت تولید پارادایم‌های میانه و معتدل 5- بهره‌مندی از قابلیت نهادی، اجتماعی و اخلاقی 6- ماهیت چند پارادایمی و قابلیت اصلاح روش شناختی و سرانجام 7- داشتن ظرفیت تحلیلی قوی به دلیل ویژگی‌های یادشده. همچنین بر این نتیجه تأکید می‌شود که اقتصاد به دلیل خصوصیت چند پارادایمی شامل رویکردهای ارتدکسی و هم غیر ارتدکسی است. یک یافته این مقاله نشان دادن کارآمدی پارادایم‌های غیر ارتدکسی از مجموعه پارادایم‌های اقتصاد متعارف است.

دانشگاه شیراز (Iranian Journal of Economic Studies (IJES 2322-1402 6 2 2017 12 01 اثر مالیات سبز بر بخش سلامت ایران: رهیافت تعادل عمومی اثر مالیات سبز بر بخش سلامت ایران: رهیافت تعادل عمومی 251 270 4813 10.22099/ijes.2018.28305.1430 EN محمدعلی ترکی هرچگانی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران 0000-0002-0965-4268 نظر دهمرده گروه اقتصاد، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. Journal Article 2018 02 03 علی‌رغم وجود جنبه های مثبت مصرف انرژی، عوارض جانبی منفی ناشی از آن قابل توجه می باشد. آلودگی های زیست محیطی به عنوان یکی از این عوارض محسوب می شود که سلامت انسان ها را در قرن حاضر به مخاطره انداخته است. اعمال مالیات سبز بر روی نهاده ها و محصولات یا خدماتی که با محیط زیست سازگار نیستند، توسط اقتصاددانان محیط زیست به عنوان یک روش کارآمد برای بهبود شاخص های بهداشتی توصیه می شود. از آنجایی که ایران در میان کشورهای دارای مصرف سرانه بالای انرژی می باشد، آلودگی می تواند تهدید جدی برای جامعه ایجاد کند. این مطالعه با استفاده از یک مدل تعادل عمومی با در نظر گرفتن اثرات متفاوت بخش‌های اقتصاد، انرژی، محیط زیست و بخش سلامت به شبیه‌سازی اثر مالیات سبز بر شاخص‌های سلامت در ایران می‌پردازد. مدل ارائه شده با داده‌های ماتریس حسابداری اجتماعی سال 1390 ایران کالیبره شده است. نتایج مطالعه نشان داد با اعمال سیاست مالیات سبز، انتشار تمامی‌آلاینده‌ها با درجات مختلفی همواره کاهش می‌یابد. همچنین، اثرات آلودگی بر شاخص‌های سلامت نشان می‌دهد که سهم هزینه‌های مرگ و میر، بیماری(ناخوشی) و اثرات غیرسلامت ناشی از آلودگی هوا به ترتیب 62، 26.4 و 11.6 درصد می‌باشد. علی‌رغم وجود جنبه های مثبت مصرف انرژی، عوارض جانبی منفی ناشی از آن قابل توجه می باشد. آلودگی های زیست محیطی به عنوان یکی از این عوارض محسوب می شود که سلامت انسان ها را در قرن حاضر به مخاطره انداخته است. اعمال مالیات سبز بر روی نهاده ها و محصولات یا خدماتی که با محیط زیست سازگار نیستند، توسط اقتصاددانان محیط زیست به عنوان یک روش کارآمد برای بهبود شاخص های بهداشتی توصیه می شود. از آنجایی که ایران در میان کشورهای دارای مصرف سرانه بالای انرژی می باشد، آلودگی می تواند تهدید جدی برای جامعه ایجاد کند. این مطالعه با استفاده از یک مدل تعادل عمومی با در نظر گرفتن اثرات متفاوت بخش‌های اقتصاد، انرژی، محیط زیست و بخش سلامت به شبیه‌سازی اثر مالیات سبز بر شاخص‌های سلامت در ایران می‌پردازد. مدل ارائه شده با داده‌های ماتریس حسابداری اجتماعی سال 1390 ایران کالیبره شده است. نتایج مطالعه نشان داد با اعمال سیاست مالیات سبز، انتشار تمامی‌آلاینده‌ها با درجات مختلفی همواره کاهش می‌یابد. همچنین، اثرات آلودگی بر شاخص‌های سلامت نشان می‌دهد که سهم هزینه‌های مرگ و میر، بیماری(ناخوشی) و اثرات غیرسلامت ناشی از آلودگی هوا به ترتیب 62، 26.4 و 11.6 درصد می‌باشد.